مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) مفصلی مهم در ناحیه صورت است که در صحبت کردن، جویدن و باز و بسته کردن دهان نقش دارد. صدای گاهبهگاه مفصل فک، در بسیاری از افراد بدون ایجاد مشکل جدی دیده میشود و لزوما به معنای نیاز به درمان نیست. با این حال، در برخی شرایط ممکن است این صدا نیاز به بررسی داشته باشد. در این مقاله توضیح میدهیم این صدا در چه شرایطی نیاز به پیگیری پزشکی دارد و روشهای درمان صدای مفصل فک را بررسی میکنیم.
چه زمانی صدای فک نیاز به درمان دارد؟
اگر هنگام خمیازه کشیدن، فک شما صدا میدهد، اما دردی ندارید، معمولا جای نگرانی نیست. اما اگر هر یک از موارد زیر را تجربه میکنید، بهتر است برای ارزیابی وضعیت فک به دندانپزشک مراجعه کنید:
- درد در جلوی گوش یا در امتداد فک
- احساس گرفتگی یا خستگی هنگام جویدن
- سردردهایی که به نظر میرسد با گرفتگی عضلات فک مرتبط هستند
- قفل شدن یا گیر کردن فک
- مشکل در باز کردن کامل دهان
- بلندتر یا بیشتر شدن صدای فک
در معاینه صدای فک چه مواردی بررسی میشود؟
جلسه معاینه با گفتوگویی دقیق درباره علائم شما آغاز میشود. پزشک برای درک بهتر وضعیتتان و تعیین مسیر مناسب درمان صدای مفصل فک، سوالات مشخصی از شما خواهد پرسید، از جمله:
- اولین بار چه زمانی صدای فک را متوجه شدید؟
- صدا هر بار هنگام غذا خوردن وجود دارد یا فقط با بعضی غذاها؟
- صبحها با درد، گرفتگی فک یا سردرد خفیف بیدار میشوید؟
- تاکنون تجربه ضربه به صورت یا تصادف داشتهاید؟
- آیا معمولا غذا را بیشتر با یک طرف دهان میجوید؟
- در حال حاضر استرس زیادی در کار یا خانه دارید؟
پس از بررسی سابقه پزشکی و علائم، پزشک معاینه فیزیکی را انجام میدهد. او بهآرامی عضلات صورت، گردن و سر را لمس میکند تا وجود حساسیت یا اسپاسم عضلانی را بررسی کند. همچنین انگشتان خود را جلوی گوشها قرار میدهد و از شما میخواهد دهان خود را باز و بسته کنید. به این ترتیب، پزشک میتواند حرکت مفصل را لمس کرده و زمان دقیق ایجاد صداهای فک را بررسی کند.
در طول معاینه، پزشک میزان حرکتپذیری فک را نیز ارزیابی میکند. او بررسی میکند که دهان شما تا چه اندازه میتواند بدون احساس ناراحتی باز شود و آیا هنگام باز کردن دهان، فک به یک سمت منحرف میشود یا خیر. همچنین دندانها را از نظر علائم دندان قروچه شدید، مانند ساییدگی مینای دندان یا لب پر شدن لبه دندانها، بررسی میکند.
برای بررسی دقیقتر استخوانها و بافتهای اطراف مفصل، ممکن است پزشک انجام برخی روشهای تصویربرداری را تجویز کند:
- عکس رادیوگرافی پانورامیک (OPG)
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)
- سی تی اسکن
بسته به نتایج معاینه و آزمایشها، ممکن است روند تشخیص و درمان صدای مفصل فک با همکاری متخصصان حوزههای مختلف انجام شود.
صدا دادن مفصل فک چگونه درمان میشود؟
پزشکان برای درمان صدا دادن مفصل فک از روشهای مختلفی استفاده میکنند، از جمله:
تغییر سبک زندگی و درمانهای خانگی
اگر صدا دادن مفصل فک خفیف باشد، ممکن است با پرهیز از عادتهای مضر یا محدود کردن آنها، علائم بهبود پیدا کنند. این عادتها عبارتند از:
- جویدن ناخن
- جویدن بیش از حد آدامس
- جویدن یا خرد کردن یخ با دندان
- مصرف زیاد غذاهای سفت یا جویدنی
اگر تغییر سبک زندگی بهتنهایی باعث کاهش صدا دادن مفصل فک و درد نشود، پزشک ممکن است روشهای خانگی زیر را برای درمان صدای مفصل فک توصیه کند:
- استفاده از کمپرس سرد: برای کاهش تورم مفصل فک
- استفاده از کمپرس گرم: برای تسکین و آرام کردن فک
- استفاده از محافظ دهان: برای محافظت از دندانها در برابر دندان قروچه و فشردن دندانها. میتوانید محافظ دهان را از داروخانه تهیه کنید یا از دندانپزشک بخواهید یک محافظ مخصوص برای شما بسازد.
- مصرف داروهای ضدالتهابی: مانند داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) برای کاهش التهاب.
دارو برای درمان صدای مفصل فک
در موارد خفیف تا متوسط صدا دادن یا تقتق کردن مفصل فک، ممکن است پزشک داروهای تجویزی را توصیه کند، از جمله:
- داروهای ضدافسردگی: برای کاهش استرس و اضطراب
- شلکنندههای عضلانی: برای کاهش تنش و گرفتگی عضلات فک
درمانهای غیرجراحی صدای مفصل فک
گاهی برای درمان صدا دادن مفصل فک به اقدامات پزشکی نیاز است. روشهای غیرجراحی شامل موارد زیر هستند:
- فیزیوتراپی اختصاصی برای اختلالات مفصل گیجگاهی فکی:(TMD) فیزیوتراپیست میتواند از تکنیکهای مختلفی برای درمان صدا دادن مفصل فک استفاده کند که یکی از آنها تمرینهای مخصوص فک است.
- ماساژ نقاط ماشهای: پزشک یا متخصص نقاط ماشهای یا گرههای عضلانی موجود در فک را شناسایی کرده و با ماساژ دادن آنها به شل و آرام شدن عضلات کمک میکند.
- درمان با امواج رادیویی: در این روش از امواج رادیویی برای افزایش جریان خون و تحریک مفصل فک استفاده میشود.
- تحریک الکتریکی عصب از راه پوست:(TENS) دستگاه TENS یک وسیله کوچک است که به الکترودهای چسبی متصل میشود. الکترودها مستقیما روی پوست قرار میگیرند. پس از روشن کردن دستگاه، پالسهای الکتریکی ضعیفی به ناحیه فک ارسال میشود که میتواند به تسکین موقت درد کمک کند. دستگاه TENS بدون نسخه قابل تهیه است، اما بهتر است پیش از استفاده با پزشک یا متخصص مراقبتهای بهداشتی مشورت کنید.
- دندانپزشکی ترمیمی: اگر صدا دادن مفصل فک به دلیل نامناسب بودن نحوه قرارگیری دندانها و بایت باشد، ممکن است به درمانهای ترمیمی دندان نیاز داشته باشید. این درمانها میتوانند شامل روکش، بریج، ایمپلنت دندان و ارتودنسی باشند. دندانپزشک همچنین ممکن است یک محافظ دهان سفارشی برای شما بسازد تا به قرارگیری فک در وضعیت مناسبتر کمک کند.
جراحی برای درمان صدای مفصل فک
در موارد شدید، ممکن است جراحی برای درمان صدا دادن مفصل فک لازم باشد:
- آرتروسنتز:(Arthrocentesis) این روش که با نام آسپیراسیون مفصل نیز شناخته میشود، برای خارج کردن مایع اضافی از مفصل فک انجام میشود. پزشک ممکن است برای کاهش تورم، داروهای کورتیکواستروئیدی نیز به مفصل تزریق کند.
- آرتروسکوپی:(Arthroscopy) در این روش، پزشک برش کوچکی در نزدیکی فک ایجاد میکند و سپس یک لوله باریک مجهز به دوربین و نور را وارد میکند. این روش به پزشک اجازه میدهد مشکلات مفصل گیجگاهی فکی (TMJ) را بدون ایجاد برشهای بزرگ تشخیص داده و درمان کند.
- آرتروپلاستی:(Arthroplasty) در این نوع جراحی، مفصل فک ترمیم، تعویض، خارج یا جابهجا میشود. برای انجام این روش، جراح باید برشهای بزرگتری در ناحیه فک ایجاد کند.
سخن پایانی
در آخر، صدای فک همیشه به معنای وجود یک مشکل جدی نیست و در بسیاری از موارد بدون درد یا اختلال خاصی ایجاد میشود. بااینحال، اگر درد یا محدودیت حرکت فک نیز وجود داشته باشد، بهتر است علت آن بررسی شود تا بتوان مناسبترین روش درمان صدای مفصل فک را انتخاب کرد
اگر صدای فک شما همراه با درد یا محدودیت حرکت است، فیزیوتراپی مفصل فک با تکنیکهای تخصصی میتواند به بازگرداندن عملکرد طبیعی آن کمک کند برای انتخاب بهترین مسیر درمانی و رهایی از تنشهای عضلانی، پیش از تبدیل شدن مشکل به عوارض جدی، حتماً با یک فیزیوتراپیست مشورت کنید
درباره هوم ویزیت
هوم ویزیت یک استارت آپ فعال در زمینه خدمات پزشکی و مراقبتی در منزل است که به صورت پلتفرمی کار می کند که بیماران را به پزشکان ،پرستاران و فیزیوتراپ ها وصل می کند.هوم ویزیت با همراهی تیمی مجرب و کاربلد، پزشک و فیزیوتراپ و یا متخصص مناسب با وضعیت بیمار را به منزل شما اعزام میکند.
برای مشاوره رایگان با ما تماس بگیرید. 021 4489 9378