یکی از مشکلات حسی که ممکن است برای کودکان یا بزرگسالان ایجاد شود، اختلال پردازش حسی یا حساسیت به لمس است. در برخی موارد این مسئله به نام تدافع لمسی نیز نامگذاری میشود. در این حالت ممکن است مغز در دریافت، طبقهبندی و پاسخ دادن به اطلاعات حسی مربوط به محیط با مشکل مواجه شود. این اطلاعات حسی میتوانند علاوه بر صداها، شامل نور، لمس و حتی حس عمقی بدن شوند. در ادامه این مطلب قصد داریم به اختلال پردازش حسی و نشانههای حساسیت مفرط به لمس بپردازیم. همچنین اگر میخواهید با روشهای تشخیص و درمان این اختلال بیشتر آشنا شوید، میتوانید مقاله کاردرمانی اختلال پردازش حسی را نیز مطالعه کنید
منظور از تدافع لمسی چیست؟
تدافع لمسی همان حساسیت بالای شخص به لمس است. افرادیکه چنین حالتی را تجربه میکنند در واقع، حساسیت بیشتری نسبت به لمس دارند. حتی ممکن است یک لمس خاص برای این افراد دردناک باشد. در این حالت، مغز ورودیها را شدیدتر یا ضعیفتر از حد واقعی دریافت میکند.
علائم و نشانه های حساسیت مفرط به لمس چیست؟
اختلال پردازش حسی SPD اغلب از طریق روشهای ساده و گاهی آزاردهنده شناسایی میشود. فردی که از برچسبهای لباس بیزار است، موسیقی بلند و غیرقابل تحمل یا عطرهای تهوعآور، هر کدام میتوانند علائمی برای اختلال پردازش حسی باشند. همچنین، علائم مربوط به اختلال پردازش حسی در کودکان و بزرگسالان با یکدیگر متفاوت است.
نشانههای اختلال پردازش حسی در بزرگسالان
این اختلال دریافت، طبقهبندی و استفاده مغز از پیامهای دریافتی با کمک گیرندههای بدن را دچار مشکل میکند. در حالت عادی، افراد اطلاعات حسی را از طریق گوش، پوست، ماهیچهها، مفاصل و... دریافت میکنند. سپس یکپارچهسازی، تعدیل، تجزیه و تحلیل صورت میگیرد تا در نهایت، عملکرد فوری و مناسب انجام شود. اما در افراد مبتلا به اختلال پردازش حسی، محرکهای حسی داخلی و خارجی باعث ارسال سیگنال اشتباه شده و در نهایت، مشکلاتی را در روابط، احساسات و حتی حرکت ایجاد میکنند. از جمله نشانه های حساسیت مفرط به لمس در بزرگسالان میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
- این افراد نسبت به در آغوش گرفته شدن و لمس شدن حساس بوده و از دست دادن یا روبوسی امتناع میکنند.
- از دست زدن به اشیای کثیف خودداری کرده و اگر به اشیایی مانند رنگ برای نقاشی کشیدن دست بزنند، به شدت آشفته میشوند.
- برای خواب ممکن است به چند پتو یا پتوهای سنگین نیاز داشته باشند.
- ذائقه چشایی این افراد ممکن است به شکلی افراطی تند و یا به شدت بیمزه باشد.
- نسبت به جنس پارچه لباس یا اجزای لباس از جمله زیپ، درز لباس، برچسب و... حساس هستند.
- از ارتفاع میترسند و در زمان راه رفتن روی پله برقی یا ایستادن در آسانسور نگرانی زیادی دارند.
- از حضور در موقعیتها و مکانهای اجتماعی شلوغ اجتناب میکنند.
- نسبت به ایجاد تغییر در محیط مخالفند و به طور کلی، تغییرات باعث آشفتگی آنها میشود.
- در برخی افراد این اختلال باعث میشود تا فرد در زمان راه رفتن، در حال برخورد با اشیا و افراد مختلف باشد.
- از نشانه های حساسیت مفرط به لمس در افراد، بی علاقگی به حضور در جمع و یا انجام فعالیتهای چند مرحلهای است.
نشانه های حساسیت مفرط به لمس در کودکان
کودکان دارای این اختلال ممکن است واکنش بیش از حد به صداها، لباسها و... داشته باشند و یا واکنش کمتر از حد طبیعی نشان دهند که در نتیجه، باعث جستجوی آنها برای محرکهای شدیدتر و هیجان انگیزتر خواهد شد. در ادامه به برخی نشانههای رایج حساسیت حسی در کودکان پرداخته شده است. البته ممکن است همه موارد به صورت یکجا در کودک دیده نشود.
حساسیت به لمس پارچه: برخی کودکان به برچسب لباس، جنس پارچه یا درز جوراب حساسیت نشان میدهند. در این حالت، لباس یا لمس پارچه برای آنها آزادهنده بوده و یا ممکن است از پوشیدن لباسهای جدید خودداری کنند.
واکنش به صداهای بلند: کودک از شنیدن صدای جاروبرقی، سشوار، زنگ مدرسه و یا حتی شلوغی مهمانی آزار میبیند و ممکن است از آن محیط دور شود.
واکنش شدید نسبت به بغل و لمس: برخی کودکان حساسیت شدیدی به بغل شدن ناگهانی، تماس بدنی در بازیها یا حتی دست کشیدن روی مو دارند و ممکن است سریع ناراحت شوند. البته، گروه دیگر ممکن است برعکس عمل کرده و مدام به دنبال بغل محکم، فشار بدنی یا چسبیدن به دیگران باشند.
جستجو برای حرکت و فشار شدید: پریدن یا دویدن بیوقفه، کوبیدن خود به بالش یا غلت زدن روی دیوار از جمله رفتارهای تکراری در کودکان است.
مشکل تمرکز و بیقراری در محیطهای شلوغ: ممکن است کودک در مهمانی، کلاس درس یا رستور ان در اثر حرکات و صدای کوچک تمرکز خود را از دست داده و نتواند روی یک فعالیت متمرکز شود که از نشانه های حساسیت مفرط به لمس است.
واکنش به مزه و بو: در برخی موارد بوی عطر، مواد شوینده، دود یا غذاهای خاص آزاردهنده هستند. گروه دیگر با مشکل کم حسی برعکس عمل کرده و علاقه زیادی به جویدن یا قرار دادن اجسام در دهان دارند.
انواع اختلال حسی در کودکان
اختلال در سیستم حسی کودکان نتیجه تفسیر و پردازش نادرست اطلاعات دریافتی از حواس توسط مغز است. در این حالت ممکن است واکنشهای شدید و اجتناب از محرکها یا کم واکنشی و جستجو برای تحریکهای حسی ایجاد شوند.
|
اختلال در سیستم لامسه |
در این حالت کودک نسبت به لمس حالت تدافعی دارد. |
|
اختلال در سیستم وستیبولار |
این اختلال باعث مشکل در تعادل، برنامهریزی حرکتی یا هماهنگی میشود. |
|
اختلال در سیستم حس عمقی |
اختلال در حس عمقی که بازخورد مناسبی از عضلات و مفاصل دریافت نکند، باعث میشود تا کودک مشکلاتی را در خانه و مدرسه داشته باشد. |
چگونه میتوان تدافع لمسی را تشخیص داد؟
برای تشخیص اختلال پردازش حسی باید به متخصص کاردرمانگر مراجعه شود. متخصص میتواند از طریق مشاهدات و اظهارات، ارزیابی کلینیکال و آزمونهای استاندارد این اختلال را تشخیص دهد.
حرف آخر
ایجاد اختلال پردازش حسی در بزرگسالان و کودکان روی کیفیت زندگی، روابط اجتماعی و آینده شغلی آنها اثرات منفی خواهد داشت. در برخی موارد، افراد سالها بدون تشخیص این اختلال به زندگی خود ادامه داده و علائم آن را ناشی از مواردی مانند استرس یا اضطراب در نظر میگیرند. با استفاده از تشخیص دقیق نشانههای حساسیت مفرط به لمس و بهکارگیری مداخلات کاردرمانی حسی میتوان سازگاری بیشتری با محرکهای محیطی پیدا کرد. برای افرادی که به دلایل مختلف امکان مراجعه حضوری به مراکز درمانی را ندارند، دریافت خدمات کاردرمانی در منزل میتواند راهکاری مناسب برای پیگیری روند درمان در محیطی آرام و آشنا باشد.
درباره هوم ویزیت
هوم ویزیت یک استارت آپ فعال در زمینه خدمات پزشکی و مراقبتی در منزل است که به صورت پلتفرمی کار می کند که بیماران را به پزشکان ،پرستاران و فیزیوتراپ ها وصل می کند.هوم ویزیت با همراهی تیمی مجرب و کاربلد، پزشک و فیزیوتراپ و یا متخصص مناسب با وضعیت بیمار را به منزل شما اعزام میکند.
برای مشاوره رایگان با ما تماس بگیرید. 021 4489 9378